JavaScript is required for this website to work.
POLITIEK

Forum

Politieke desinteresse bij jongeren: uitdaging voor onze democratie

Jongvolwassenen zijn niet alleen kiezers, maar ook de leiders van morgen. Hun desinteresse in het politieke bedrijf is verontrustend, schrijft Eric Mehdi van der Ven.

Eric Mehdi van der Ven is een Vlaming met Marokkaanse roots. Hij studeerde af aan de Universiteit Antwerpen als politiek historicus. Eric is ook actief bij Jong N-VA in Antwerpen.

13/2/2024Leestijd 4 minuten
Jongeren.

Jongeren.

foto © Flickr - Voedingscentrum

Jongvolwassenen zijn niet alleen kiezers, maar ook de leiders van morgen. Hun desinteresse in het politieke bedrijf is verontrustend, schrijft Eric Mehdi van der Ven.

In onze moderne democratieën is politieke betrokkenheid van onschatbare waarde. Maar we staan voor een zorgwekkende trend: een afnemende interesse in politiek onder jongeren. Een bijzonder problematisch fenomeen, aangezien jongeren niet jong blijven maar de toekomstige leiders en besluitvormers van onze samenleving zijn.

Tom Waes’ aankomende televisieprogramma gericht op jonge kiezers die voor het eerst gaan stemmen, werpt licht op dit probleem. Het onderzoekt de motivaties van deze jonge kiezers, van wie een groot deel geneigd is op extremistische partijen te stemmen (althans, volgens de huidige peilingen).

Deze neiging tot radicaliteit onder jongeren is een complex fenomeen. Jongeren zijn vaak gevoeliger voor populistische retoriek en geloven in snelle, radicale veranderingen in de samenleving. Dat geloof kunnen we toeschrijven aan verschillende factoren, waaronder een gebrek aan politieke ervaring en een beperkt begrip van de bredere context waarin men politieke beslissingen neemt.

Weerbaarheid

Maar het is niet verrassend dat veel jongvolwassenen terughoudend zijn om deel te nemen aan het politieke debat. Toch krijgen we te maken met enorme uitdagingen waar ook jongeren zich zorgen over maken. Het veelvuldige politieke gekibbel en de interne conflicten binnen bepaalde politieke partijen tonen niet bepaald de beste kant van de democratie. Bovendien roepen de complexe politieke instellingen vragen op bij veel jongeren en zelfs bij de oudere generaties, omdat ze soms de draad kwijtraken van wie te geloven en welke koers te volgen. Dit is een onvermijdelijk gevolg van een uit de hand gelopen bureaucratisering.

Daarnaast spelen verschillende media een rol in het gekleurde beeld van de politiek. Politieke mankementen of blunders presenteren zij vaak groots, terwijl zij succesvolle politieke beslissingen onderbelicht laten. Het probleem is niet alleen dat de oppositie kritiek geeft, maar dat de media zich vaak richten op sensationele nieuwsitems in plaats van op de alledaagse, maar belangrijke politieke successen.

Zij schuiven beslissingen die goed worden uitgevoerd, maar die misschien minder opwindend zijn voor de kijkers, vaak terzijde. Dit draagt bij aan het eenzijdige beeld dat hierdoor ontstaat en het beïnvloedt de perceptie die het publiek van de politiek heeft. Het heeft voornamelijk te maken met mentaliteits- en beeldvorming; de manier waarop de media het nieuws presenteren is soms belangrijker dan de inhoud zelf (denk aan de uitspraak ‘the medium is the message‘). Politieke sensatie leest nu eenmaal interessanter dan de troeven voor de democratie: het is een uitdaging waar we mee moeten omgaan.

Historische erfgenamen

Het belang van jongeren en jongerenbewegingen in de politieke geschiedenis wordt vaak onderschat, maar hun invloed is van onschatbare waarde geweest. Een uitstekend voorbeeld hiervan is te vinden in de geschiedenis van de Volksunie. De jongerenafdeling van de VU stond bekend om haar radicalere standpunten en haar actieve betrokkenheid bij protesten en manifestaties. Deze jongeren hadden een significante invloed op de standpunten van de moederpartij en fungeerden als een levendige herinnering aan haar oorspronkelijke idealen.

Deze dynamiek werd vooral duidelijk tijdens de transformatie die de VU doormaakte in de late jaren 1970. Na meer dan twintig jaar in de oppositie te hebben gezeten, evolueerde de VU van een zweeppartij naar een partij die actief deelnam aan het beleid. Het deelnemen aan een coalitie betekende onvermijdelijk compromissen sluiten en soms zelfs standpunten verzachten, of ze intrekken. Deze verzachte standpunten botsten vaak met de meer radicale opvattingen van de jongerenbeweging, die ‘de puurste vorm van de idealen’ van de partij beweerden te vertegenwoordigen. Het illustreert opnieuw de symbiotische relatie tussen jongeren en politieke partijen, waarbij de radicaliteit van de jongeren een tegenwicht vormt voor de meer gematigde benadering van ervaren politici.

De wisselwerking tussen jongeren en politieke partijen daagt de gevestigde orde uit om kritisch na te denken over haar standpunten en beleidsbeslissingen

Deze wisselwerking tussen jongeren en politieke partijen is een essentieel onderdeel van het politieke landschap. Het zorgt ervoor dat de stem van jongeren gehoord wordt en dat de idealen van een partij relevant blijven voor nieuwe generaties. Bovendien daagt het de gevestigde orde uit om kritisch na te denken over haar standpunten en beleidsbeslissingen. Het is een voortdurende strijd tussen vernieuwing en behoud, waarbij beide aspecten essentieel zijn voor een levendige en dynamische democratie.

Voorzichtig

Het is belangrijk te benadrukken dat politieke betrokkenheid onder jongeren niet alleen draait om stemrecht, maar ook om een diepgaand begrip van de fundamenten van onze samenleving. Jongeren moeten worden aangemoedigd om actief deel te nemen aan politieke discussies, hun standpunten te onderbouwen en open te staan voor verschillende perspectieven.

Terwijl sommige progressieve partijen voorstellen om de minimumleeftijd voor stemrecht te verlagen naar zestien jaar, wat trouwens al op EU-niveau het geval is, moeten we deze verschuiving zorgvuldig overwegen. Stemrecht moet in de eerste plaats voorbehouden blijven aan burgers die voldoende inzicht en kritisch denkvermogen hebben om weloverwogen beslissingen te nemen. Het simpelweg verlagen van de leeftijdsgrens kan leiden tot impulsieve stemkeuzes en politieke beslissingen die niet stevig geworteld zijn in een diepgaand begrip van de bredere context. Dat zou hét recept zijn voor een geëscaleerde polarisatie in onze samenleving.

Kortom, het aanpakken van politieke desinteresse onder jongeren vereist een veelzijdige aanpak. Het is van vitaal belang om jongeren te onderwijzen over de complexiteit van politieke vraagstukken, hen aan te moedigen om actief deel te nemen aan het politieke proces en te zorgen voor een evenwichtige representatie van verschillende perspectieven binnen het politieke spectrum. Alleen door deze maatregelen kunnen we een gezonde en duurzame democratische toekomst voor alle burgers waarborgen.

Eric Mehdi van der Ven is een Vlaming met Marokkaanse roots. Hij studeerde af aan de Universiteit Antwerpen als politiek historicus. Eric is ook actief bij Jong N-VA in Antwerpen.

Commentaren en reacties
Gerelateerde artikelen