Vandaag 1918: de ‘Vliegtochten’ aan het IJzerfront

In de nacht van 11 januari 1918 gaan in de streek van Leisele, Houtem en Hondschote (Frans-Vlaanderen) een honderdtal ploegen van drie of vier manschappen ‘vliegen’. Vliegtochten is de naam die de geheime Frontbeweging in de Eerste Wereldoorlog geeft aan een bepaalde type van Vlaamsgezinde protest- en propaganda-acties, waarbij kleine, beweeglijke, goed gecoördineerde groepen van Vlaamse soldaten zich achter het front snel verplaatsen om in het geheim hun verboden slagzinnen aan te brengen, zoals ‘Hier ons bloed, wanneer ons recht?’.

De Belgische Veiligheidsdienst snapt één van hen, die doorslaat. Dadelijk worden 14 soldaten gearresteerd, onder wie Lode de Boninge en Frans van der Linden. Eind februari komen ze voor de krijgsraad in het zogenaamde ‘proces van de 6de divisie’, op de zware beschuldiging het moreel van de soldaten in tijd van oorlog te hebben aangetast. De verdediging wordt gesaboteerd door het achterhouden van telegrammen aan de gevraagde verdediger Frans van Cauwelaert. Een van de vervangende verdedigers is Hendrik Borginon, die de algemene situatie van de Vlaamse soldaten aan de IJzer aanklaagt. De zware eisen van de auditeur worden niet ingewilligd. Zes beklaagden worden vrijgesproken. De zwaarst veroordeelde is Jozef Lysens: 10 maanden gevangenisstraf en 100 frank boete. Maar dan zijn we al na 1918.

Lysens gaat weer studeren en wordt in 1924 doctor in de rechten aan de Universiteit van Luik. Hij vestigt zich als advocaat in Tongeren en wordt in 1936 provinciaal senator voor het VNV.