Vandaag 1128: Vlaanderen introduceert de volkssoevereiniteit

In Gent vindt een volksvergadering plaats waarin de burgers rekenschap vragen aan de graaf van Vlaanderen, Willem Clito (1102-1128), over het schenden door de graaf van bepaalde van hun rechten. De graaf, een geboren Normandiër, weet niet wat hij hoort…

Dit discours is dan ook echt revolutionair voor die tijd. Maar de graaf erkent hun grondrechten. Hierdoor wordt in West-Europa een van de grondslagen gelegd van de volkssoevereiniteit, quasi één eeuw vóór de beroemde Magna Charta in Engeland uit 1215.

In Brabant wordt in 1356 bij de inhuldiging van Johanna van Brabant het juridische gebruik ingevoerd dat de nieuwe heersers in ruil voor erkenning door de bevolking zweren dat ze de rechten en privileges van het volk zullen eerbiedigen. Dat is de  zogeheten Blijde Intrede.

Het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581, waarin de Lage Landen hun trouw aan de Spaanse koning opzeggen, gaat terug op hetzelfde principe: het volk heeft het recht zijn heer af te zetten als die zich niet aan zijn verplichtingen houdt.

De gebeurtenissen in Gent hadden al op 22 augustus 1128 aanleiding gegeven tot het Privilegie van Sint-Omaars, ondertekend door negen baronnen, waarin nogmaals wordt vastgelegd dat het volk recht van weerstand heeft tegen een meinedige heer. Het opperste gezag wordt daardoor in feite overgedragen op een stedelijke gemeenschap, wat voor de verdere ontwikkeling van de steden in de Nederlanden en in heel West-Europa van enorm belang is geweest.

Onnodig te zeggen dat de Blijde Intredes in 2013 van koning Filip van België en koningin Mathilde van België in een aantal provinciehoofdsteden van een geheel andere aard waren.