Vandaag 1988: ‘Extreem-rechts ontmaskeren’, hoe doe je dat?

De Nederlands-Joodse acteur Jules Croiset denkt dat hij het weet. Maar op 5 januari 1988 geeft hij eindelijk toe dat hij zijn eigen ‘ontvoering door extreem-rechts’, mishandeling en een bommelding in scene heeft gezet en een reeks ‘dreigbrieven van neonazi’s’ aan zijn adres zelf heeft geschreven.

Alles begon in 1987. Croiset behoort tot de actievoerders die in Rotterdam de opvoering van Het vuil, de stad en de dood van Rainer Werner Fassbinder (1945-1982) trachten te verhinderen. Hoewel Fassbinder van uitgesproken linkse signatuur is, vindt ‘men’ het stuk niet kunnen. Er zouden ‘antisemitische clichés’ in voorkomen. Later zal het stuk zonder problemen in Israël worden opgevoerd.

Acteur Jules Croiset daarentegen voelt zich diep beledigd door het voornemen om het stuk op te voeren. Hij ensceneert zijn eigen ontvoering. De politie zendt opsporingsberichten uit op televisie. Later meldt hij zich bij de Belgische politie met het verhaal dat hij ontvoerd is door extreem-rechtse Nederlandse fascisten. Hij verklaart in de buurt van Charleroi in een rioolbuis te zijn gevangengehouden. Maar na een aantal uren verhoor op het politiebureau geeft Croiset toe dat hij de ontvoering heeft verzonnen.

In Vlaanderen genoot Croiset enige bekendheid door zijn door zijn rol in De Leeuw van Vlaanderen (1983) van Hugo Claus. Hij speelt het personage van Robert d’Artois, de bevelhebber van het Franse leger tijdens de Guldensporenslag in 1302.

Na zijn gênante bekentenis over de geveinsde ontvoering verdwijnt Croiset eventjes van het toneel. Maar in mediakringen is men zeer begripvol voor de ‘actie’ van Croiset. Die wordt afgedaan als ‘een jeugdzonde’. Croiset was inderdaad toen pas 50. Zand erover: na 1988 is hij nog te zien in meer dan 20 films en series, tot in 2022 toe.